استفاده از ظرفیتهای مردمی برای مبارزه و پیشگیری از فساد

استفاده از ظرفیتهای مردمی برای مبارزه و پیشگیری از فساد

یکی از جدیترین مسائل امروز کشور، موضوع مفاسد سازمان یافته اقتصادی است. وجود فساد در نهادهای حکومتی علاوه بر ضررهای اقتصادی کلان، موجب نارضایتی های گسترده اجتماعی شده و موجب کاهش اعتماد مردم به حاکمیت می شود. دیگر کشورهای دنیا نیز با چنین مشکلاتی مواجهه بوده اند و روشهاو ابزارهای نوین مبارزه با فساد به دلیل مواجهه تخصصی با پدیده فساد به مرور شکل گرفته است.یکی از قوی ترین ابزارهای مبارزه با فساد، استفاده از توان نظارتی مردمی برای کشف و کاهش تخلفات است. نظارت عمومی از پایین به بالا که مردم بازیگر اصلی آن هستند، طبق آمارهای جهانی اولین عامل کشف تخلفات است، به طوری که حدود نیمی از فسادها در سازمانهای دولتی و خصوصی از این طریق کشف میشوند.استفاده از ظرفیت نظارت مردمی برای مقابله با فساد، نیازمند بسترهای نهادی است که ازجمله آنها میتوان به«حمایت قانونی و حفاظت های امنیتی از گزارش دهندگان فساد» و «تشویق و پاداش برای آنها» اشاره کرد

به رغم کارآمدی نظارت مردمی، درحال حاضر کشور فاقد بسترهای حقوقی و نهادی لازم برای تسهیل فرآیندهای نظارت عمومی و گزارش دهی فساد است و نه تنها حمایت کافی از گزارش دهندگان فساد انجام نمیشود، بلکه در مواردی برخوردهای نامناسب با چنین افرادی صورت میگیرد.

در گزارش پیش رو تجربیات کشورهای مختلف در زمینه ایجاد بسترهای حقوقی لازم برای فراگیرشدن نظارت مردمی در جامعه مورد مطالعه قرار گرفته و تعدادی از موفق ترین مثالها ارائه شده است.به نظر میرسد که با توجه به آمارها و تجربیات جهانی، میتوان با ایجاد بسترهای الزم، گام مهمی درجهت مبارزه با مفاسد اداری و اقتصادی به خصوص مفاسد شبکهای و سازمان یافته در کشور برداشت.

دولت هرساله هزاران میلیارد ریال در بخشهای مختلف هزینه میکند. سازمان هایی چون سازمان امورمالیاتی برای اخذ مالیات با هزاران نفر ارتباط دارد و اداره گمرک نیز هر سال با مقادیر بسیار زیاد کالاهای صادراتی و وارداتی روبرو است. در هریک از این موارد، احتمال حضور افرادی سودجو که بخواهند باکم فروشی در کالا و خدمات ارائه شده به دولت، کم اظهاری مالیاتی یا عدم پرداخت عوارض صادرات و واردات منافعی را نصیب خود کنند، وجود دارد. مصادیق فساد به موارد فوق محدود نمیشوند. تصرف در اموال دولتی، زمین خواری و عدم رعایت استانداردهای قانونی و تخلف از قوانین اداری و مالی نمونه های دیگری است که هرساله صدمات مادی و غیرمادی زیادی به کشور وارد میکند.سؤال اساسی این است که چگونه میتوان در موقعیت های گوناگون فساد را کشف و با آن برخوردنمود.

در این گزارش ابتدا محدودیت های برخی از روشهای متداول کشف تخلف مطرح میشود و سپس استفاده از گزارش دهندگان مردمی در کشف تخلفات به عنوان سازوکاری که میتواند برطرف کنند هم حدودیت های روش های پیشین باشد معرفی میگردد و بیان میشود که چه سازوکارهایی نیاز است تاروش گزارش مردمی تخلفات به صورت کارآ عمل نماید. در دو بخش بعدی گزارش نیز تجربیات ایالات متحده( به طور مشروح) و نیز برخی کشورهای منتخب (به صورت اجمالی) در زمینه استفاده از توان مردمی جهت کشف و مبارزه با تخلفات، مورد مطالعه قرار گرفته و برخی قوانین و مقررات وضع شده دراین کشورها به منظور تمهید زیرساخت های استفاده از نظارت مردمی، بررسی میشود.

اشتراک گذاری
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *