راهبرد آذربایجان در بازار گاز منطقه و پیشنهاد برای ایران

در اسناد بالادستی چون سند چشم انداز ۱۴۰۴ کسب سهم ۸ تا ۱۰ درصدی از بازار تجارت گاز به عنوان یک ضرورت مطرح شده است . وجود منابع محدود کشور در زمینه گاز طبیعی و همچنین موقعیت استراتژیک ایران در نزدیکی دارندگان بزرگ ذخایر گازی  موجب می‌شود که برای کسب سهم ۸ تا ۱۰ درصدی تجارت گاز به منابع سایر کشورهای همسایه نیز اندیشید، تا بتوان با استفاده از منابع این کشورها تجارت گاز در منطقه با محوریت ایران را شکل داد. از جمله فرصت‌های موجود در بازار منطقه به منظور افزایش سهم خود از بازار تجارت گاز امکان واردات از اذربایجان است که می‌توان با بررسی ظرفیت‌های آن حداکثر استفاده را به منظور تحقق هدف هاب گازی شدن کشور در منطقه استفاده کرد. آذربایجان یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر گازی منطقه قفقاز است که رشد مصرف آن به دلیل گازی سازی عمده مناطق کشور محدود شده‌است. از طرفی توسعه میدان گازی شاه دنیز در دریای خزر آذربایجان را به عنوان یکی از صادرکنندگان و یکی از گزینه‌های تامین گاز اروپا مطرح کرده است. در سال‌های گذشته آذربایجان تلاش کرده تا با توسعه فاز دوم شاه دنیز که ایران نیز سهم ۱۰ درصدی در توسعه آن دارد و همچنین میادین کوچک‌تر در دست سوکار (شرکت ملی نفت آذربایجان) و نیز توسعه خطوط لوله کریدور جنوبی صادرات خود را به سمت ترکیه و بازار اروپا سوق دهد. به طوری که دولتمردان آذربایجان تلاش دارند با توسعه تجارت گاز با اروپا روابط راهبردی با کشورهای غربی شکل دهند. در این میان ایالات متحده نیز از این سیاست حمایت کرده و با همکاری و حمایت از پروژه‌های آذربایجان به این روند سرعت بخشیده است. بنابر پیش‌بینی‌ها توسعه فاز دوم شاه دنیز ۴۵ میلیون مترمکعب در روز به تولید گاز اذربایجان خواهد افزود که با توجه ظرفیت خطوط لوله کریدور جنوبی و سیاست انرژی دولت آذربایجان در حوزه گاز، ۱۵ میلیون مترمکعب از آن به ترکیه و ۳۰ میلیون مترمکعب از آن به اروپا صادر خواهد شد. با توجه به روند توسعه سایر میادین در حال توسعه توسط سوکار، آذربایجان تا سال ۲۰۳۰ بین ۵ تا ۱۵ میلیون مترمکعب گاز مازاد خواهد داشت که سه گزینه برای صادرات این گاز مازاد وجوددارد: ۱- ترکیه ۲- اروپا ۳- ایران.

با توجه به سیاست انرژی اذربایجان و همچنین نیاز گاز ترکیه و اروپا در حال حاضر بازارترکیه و سپس اروپا در اولویت برای تجارت قراردارند که این موضوع به چند دلیل تهدیدی برای امنیت کشور محسوب می‌شود:

  1. حجم بالای تجارت گاز اذربایجان با اروپا و ترکیه موجب نزدیکی دیپلماتیک این کشور با ترکیه و اروپا خواهد شد.
  2. افزایش واردات ترکیه از اذربایجان موجب تنوع سبد وارداتی ترکیه و همچنین فراهم شدن شرایط حذف ایران از این بازار است.
  3. یکی از فرصت‌های ایران برای افزایش سهم خود از بازار جهانی گاز و تبدیل شدن به هاب گازی منطقه، آذربایجان است که با تحقق صادرات به اروپا این فرصت از دست خواهد رفت.

بنابراین در این شرایط با توجه به اینکه ایران اقتصادی‌ترین گزینه صادرات گاز آذربایجان بوده و همچنین با توجه به ظرفیت خالی خط لوله استارا ایران می‌تواند با بکار بردن دیپلماسی فعال در این حوزه با جذب این گاز مازاد ضمن حفظ این گاز در سبد تجارت گاز خود از تهدیداتی که عنوان شد جلوگیری کرده و مقدمات تبدیل شدن به هاب گازی منطقه را نیز ایجاد کند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *