راهبرد ترکمنستان در بازار گاز منطقه و پیشنهاد برای ایران

در حال حاضر گاز طبیعی به عنوان سومین منبع انرژی در دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابر اکثر پیش‌بینی‌های مراکز معتبر انرژی دنیا، گاز طبیعی تا سال۲۰۴۰ پس از انرژی‌های تجدیدپذیر، به عنوان سوختی پاک و ارزان، بیش‌ترین رشد تقاضا را در بین سایر منابع اولیه انرژی خواهد داشت؛ تا جایی‌که بسیاری از کارشناسان قرن حاضر را “قرن گاز” می‌نامند.

 کشور ما ایران نیز به عنوان بزرگترین دارنده ذخایر گازی جهان که در موقعیت استراتژیکی در همسایگی بازارهای تقاضا قرار گرفته و همچنین شبکه وسیع خطوط لوله داخلی، پتانسیل بالایی به منظور نقش آفرینی در بازار گاز دارد. یکی از مهم‌ترین فرصت‌های کشور با توجه به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه واردات گاز از شمال کشور و صادرات آن به جنوب (کشورهای حوزه خلیج فارس و هند/پاکستان) است.

ترکمنستان کشوری در آسیای میانه با ۶ میلیون نفر جمعیت است که اقتصادی شدیدا وابسته به گاز دارد؛ ترکمنستان در دو دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ کاملا متکی بر صادرات گاز به روسیه بوده و روسیه توانسته است به هر نحوی که مطلوب خودش باشد، با این کشور تعامل گازی کند. پس از تغییر راهبردی ترکمنستان به سمت چین، اگرچه این کشور از زیر فشار روسیه خارج شد؛ اما در حال حاضر بیم آن می‌رود که به دلیل وابستگی به چین، تحت فشار این کشور قرار گیرد. بنابراین برای ترکمنستان بسیار مهم است که یک بازار بزرگ صادرات گاز دیگر نیز در اختیار داشته باشد تا بتواند سبد صادرات خود را متنوع سازد.

از منظر تجارت گاز، راهبرد ترکمنستان عمدتا بر دو موضوع “متنوع سازی” سبد صادرات و “فروش در مرز خود” قرار دارد. بنابر راهبرد اول، ترکمنستان به غیر از چین، بازارهای هند/پاکستان، ایران ، اروپا و روسیه  را می‌تواند هدف‌گذاری کند. با توجه به دو نزاع گازی ترکمنستان با روسیه و همچنین هزینه بالای امنیتی و اقتصادی صادرات به اروپا این دو گزینه بسیار غیر محتمل هستند. در بین گزینه‌های باقی مانده صادرات گاز به ایران اقتصادی‌ترین مقصد صادراتی است، دلیل این موضوع نزدیکی جغرافیایی و در نتیجه کاهش هزینه‌ها صادرات گاز به ایران است. از طرف دیگر ترکمنستان می‌تواند از طریق ایران به دیگر بازارها نظیر ترکیه و هند/پاکستان دست یابد. دراین بین و با توجه به مشکلات موجود برای اجرای تاپی و ترانس کاسپین، ایران امن‌ترین و مطمئن‌ترین بازار برای ترکمنستان خواهد بود.

میزان گاز مازاد ترکمنستان در سال ۲۰۲۵ بین ۲۰ تا ۷۰ میلیارد مترمکعب خواهد بود که باید برای آن از بین گزینه‌های اجرای تاپی، اجرای خط لوله چهارم صادرات به چین و صادرات به ایران تصمیم بگیرد.

در طرف مقابل نیز راهبرد ایران در حوزه تجارت گاز، تبدیل شدن به “هاب گازی منطقه” از طریق واردات و صادرات حداکثری گاز است. . از لحاظ ژئوپلتیکی، تجارت گاز با کشورهای منطقه موجب بهبود شاخص امنیت ملی کشور به دلیل وابسته کردن کشورهای مختلف به خود، افزایش قدرت سیاسی و چانه‌زنی در سطح منطقه‌ای و جهانی می‌شود. با توجه به شرایط موجود، ترکمنستان، به عنوان چهارمین دارنده ذخایر گاز جهان، یکی از فرصت‌های بی نظیر ایران برای واردات گاز خواهد بود. بنابراین ضروری است کشور نسبت به واردات گاز از این کشور اقدام نماید. در قراردادهای بلندمدت صادرات گاز معمولا با افزایش زمان و حجم قرارداد می‌توان قیمت را کاهش داد؛ چرا که تضمین بلندمدت فروش گاز برای کشور صادرکننده ایجاد می‎شود. بنابراین پیشنهاد می‌شود قرارداد واردات بسیار بلندمدت ۵۰-۸۰ ساله با حجم بالا (۴۰-۵۰ میلیادرمترمکعب سالانه) با ترکمنستان در قیمت ثابت ۸ و یا همکاری‌های فنی و مهندسی و خدماتی منعقد شود.

 باید در نظر داشت که گزینه بعدی ترکمنستان بعد از ایران از لحاظ اقتصادی و راهبردی خط لوله تاپی به هند و پاکستان خواهد بود که در صورت عدم تمایل و تلاش ایران برای جذب گاز مازاد ترکمنستان این گاز روانه بازار هند و پاکستان خواهد شد. در این صورت علاوه بر اینکه ترکمنستان به عنوان یکی از گزینه‌های هاب شدن ایران در منطقه از بین خواهد رفت از طرف دیگر نیز بازارهای مهم دیگری چون پاکستان و هند نیز به دنبال آن از دسترس ایران خارج خواهد شد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *