سبد تامین هزینه ها و برق کشور

ضرورت توجه به هزینه‌های خارجی در سبد تأمین برق کشور

بخش نیروگاهی بیشترین سهم در انتشار آلاینده‌های کشور ما دارد. هر ساله هزینه‌های زیادی به ازای انتشار این آلاینده‌ها بر جامعه تحمیل می‌شود. این هزینه‌ها قسمتی از هزینه‌های خارجی تولید برق را تشکیل می‌دهند. گازهای آلاینده خروجی از نیروگاه‌ها بر سلامت مردم تأثیر می‌گذارند، میزان و کیفیت محصولات کشاورزی را تغییر می‌دهند و بر ساختمان‌ها و بناهای شهری تغییراتی ناخوشایند پدید می‌آورند. این تأثیرات و مواردی از این دست، منجر به ایجاد هزینه‌هایی برای کشور می‌شود که در صورت‌های مالی نیروگاه‌ها خود را نشان نمی‌دهد.

هزینه‌های خارجی به سیاست‌گذاران جامعه امکان مشاهده هزینه‌هایی را می‌دهد که به صورت مستقیم در هزینه‌های یک بنگاه اقتصادی دیده نمی‌شود. بدین ترتیب سیاست‌گذار می‌تواند با نگاهی جامع‌تر تصمیم‌گیری کند. در ادامه، هزینه‌های خارجی ناشی از انتشار گازهای آلاینده در بخش نیروگاهی ارزیابی می‌شوند.

میزان انتشار گازهای آلاینده در بخش نیروگاهی و همچنین هزینه‌های ناشی از انتشار واحد حجم این گازها در سال ۹۲ در جدول زیر آورده شده است. مشاهده می‌شود که انتشار  SO۲و SPM بیشترین هزینه را در پی دارد.

جدول ۱. میزان انتشار و هزینه انتشار گازهای آلاینده بخش نیروگاهی

در شکل زیر، هزینه‌های خارجی انتشار آلاینده‌های بخش نیروگاهی در طی سال‌های ۸۶ تا ۹۲ آمده است. مشاهده می‌شود که در این بازه زمانی، هزینه‌ها رو به افزایش بوده و از ۲٫۲ هزار میلیارد تومان به بیش از ۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.

شکل ۱. روند هزینه‌های خارجی ناشی از انتشار گازهای آلاینده بخش نیروگاهی ایران ۹۲-۱۳۸۶

البته این مقدار تنها ناشی از انتشار گازهای آلاینده در نیروگاه‌ها است. هزینه‌های خارجی استخراج و حمل سوخت تا نیروگاه نیز باید به این مقدار افزوده شود. همچنین در محاسبه فوق، از یک تقریب ساده‌کننده برای تخمین هزینه‌های انتشار استفاده شده است. در واقع لازم است هزینه‌های خارجی هر نیروگاه به صورت منحصر به فرد و با توجه به عملکرد و محیط پیرامونی آن سنجیده شود. با وجود این، تقریب حاضر همچنان مفید و کاربردی خواهد بود.

در سال ۹۲، هزینه خارجی تولید برق در کشور به ازای تولید یک کیلووات ساعت برق، به ۱۷ تومان رسید. متأسفانه این رقم نیز به قیمت‌های ثابت سال ۹۲ در بازه سال‌های ۸۶ تا ۹۲ با رشد مواجه بوده است.

شکل ۲. روند هزینه‌های خارجی ناشی از انتشار گازهای آلاینده به ازای تولید یک کیلووات ساعت برق ۹۲-۱۳۸۶

جالب توجه است که هزینه‌های خارجی تولید برق در نیروگاه‌های مختلف، متفاوت است. مطابق شکل زیر، نیروگاه‌های بخار با ۳۰ تومان بر کیلووات ساعت، بیشترین و نیروگاه‌های سیکل ترکیبی با ۸ تومان بر کیلووات ساعت، کمترین هزینه‌ی خارجی را به همراه داشته‌اند.

شکل ۳. مقایسه هزینه‌های خارجی تولید برق در انواع نیروگاه‌های ایران به ازای تولید یک کیلووات ساعت برق در سال ۹۲

مشابه همین مقایسه میان نیروگاه‌های چند کشور اروپایی در شکل زیر آورده شده است. مشاهده می‌شود که نیروگاه‌های زغال‌سوز بیشترین هزینه خارجی را دربردارند و نیروگاه‌های بادی و هسته‌ای کمترین هزینه خارجی را از خود برجای می‌گذارند.

شکل ۴. میانگین هزینه‌های خارجی فناوری‌های مختلف تولید برق در چند کشور فرانسه، آلمان، انگلستان، دانمارک و هلند

سبد تأمین برق کشور، باید با توجه پیامدهای آن بر کل جامعه انتخاب شود. در این صورت، در نظر داشتن هزینه‌های خارجی انواع سوخت‌ها و فرایندهای تولید برق، در تصمیم‌گیری نهایی ضروری خواهد بود. بدین ترتیب هزینه‌های بالاتر سرمایه‌گذاری در تولید برق تجدیدپذیر و هسته‌ای می‌تواند با هزینه‌های خارجی پایین‌تری که از این طریق، بر جامعه و دولت تحمیل می‌شود، جبران شود. همچنین انتخاب گاز و زغال به عنوان تامین‌کننده برق، به معنای انتخاب هزینه‌های خارجی بالاتری است که در آینده باید پرداخت بشود. البته این هزینه‌ها تنها بُعد اقتصادی سلامت ازدست‌رفته جامعه را شامل می‌شود و عوارض ابعاد دیگر بر پیکر جامعه باقی خواهد ماند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *