نوشته‌ها

اجرای برچسب انرژی ساختمان

بخش ساختمان با مصرف حدود ۴۰ درصد از سهم انرژی کل کشور یکی از مهمترین بخش‌های مصرف‌کننده انرژی است. وضعیت این بخش مهم در کشور به هیچ عنوان وضعیت مطلوبی نیست. یکی از مشکلاتی که در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی وجود دارد، بهره‌وری پایین ساختمان‌های کشور هم در بخش اداری و هم در بخش مسکونی است.

به عنوان مثال یکی از مهمترین مباحث در مصرف انرژی ساختمان مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان است. به گفته کارشناسان با رعایت این مبحث در ساختمان، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد قابلیت کاهش مصرف انرژی وجود دارد؛ به‌طوری‌که با اجرای این مبحث در ساختمان‌های در حال ساخت ۵۰ درصد قابلیت کاهش مصرف انرژی وجود دارد و اجرای آن در ساختمان‌های در حال استفاده به طور متوسط ۳۰ درصد مصرف انرژی ساختمان را کاهش می‌دهد. 

 اما به گفته رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، میزان رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان بیش از ۱۰ تا ۱۵ درصد نیست. این بدین معنی است که بیش از ۸۵ درصد از ساختمان‌های کشور مبحث ۱۹ را رعایت نکرده‌اند. در حالی‌که اجرای مبحث ۱۹ برای تمام ساختمان‌های اداری و بخش عمده‌ای از ساختمان‌های خصوصی اجباری است، ولی به علت نظارت ضعیف تا حد زیادی مغفول مانده است. 

یکی از مهمترین مشکلات این بخش را می‌توان ضعف آماری دانست.

به طوری‌که هیچ آمار معتبری از وضعیت مصرف انرژی در ساختمان‌های کشور یافت نمی‌شود. یکی از راهکارهای موجود برای این مشکل بررسی وضعیت بهره‌وری ساختمان‌ها و پیگیری اجرای مبحث ۱۹ در ساختمان‌ها از طریق اجرای طرح برچسب انرژی ساختمان است که به عنوان شناسنامه انرژی ساختمان شناخته می‌شود.

در کشورهای پیشرو در بهینه‌سازی مصرف انرژی، اجرای این طرح برای ساختمان‌ها الزامی است. به عبارت دیگر هر ساختمان یک برچسب انرژی دارد (مانند برچسب انرژی لوازم خانگی) که تمام اطلاعات مصرف انرژی ساختمان در آن لحاظ شده است. 

طی چند سال گذشته بحث‌های بسیاری پیرامون اجرا شدن این طرح در ایران نیز وجود داشت ولی تاکنون فقط برای ساختمان‌های اداری، آن هم به صورت محدود اجرا شده است. با این که این طرح به صورت کامل در کشور اجرا نشده است ولی برخی کارشناسان معتقدند ساختمان‌های ایران به طور میانگین دارای برچسب رده G یا پایین‌تر خواهند بود؛ یعنی پایین ترین سطح برچسب انرژی.

این وضعیت به هیچ عنوان وضعیت مطلوبی برای کشور نیست و باید هر چه زودتر برای بهبود این وضعیت اقداماتی صورت گیرد. اولین و ابتدایی‌ترین اقدام، اجرای کامل طرح برچسب انرژی ساختمان برای تمام ساختمان‌ها است. این گزارش به بررسی ساز و کارها و اقدامات اجرای لازم و مناسب برای اجرای طرح برچسب انرژی ساختمان خواهد پرداخت.

مطالعه تطبیقی بهره وری انرژی بخش ساختمان در بریتانیا

در این گزارش ابتدا ملاک‌های انتخاب بریتانا به عنوان کشور مورد مطالعه اشاره گردید که در طی این امر گزارش بهره‌‌وری انرژی کشورهای بزرگ مصرف کننده انرژی منتشر شده توسط ACEEE مورد بررسی قرار گرفت که در مجموع کشور بریتانیا در اختلاف ناچیز نسبت به کشورهای بالاتر از خود در جایگاه سوم قرار گرفت. 

پس از این موضوع و تعیین بریتانیا به عنوان کشور مورد نظر جهت انجام مطالعه و بررسی، وضعیت تولید و مصرف انرژی در این کشور مورد تحلیل ارزیابی قرار گرفت. در نتیجه انجام این ارزیابی‌ها مشخص گردید که سیر مصرف انرژی در این کشور همواره نزولی بوده‌است که از مهمترین دلایل این موضوع (طبق گزارش ACEEE ) می‌توان به فعالیت این کشور در حوزه بهره‌وری انرژی و افزایش این موضوع در سطح کشور اشاره‌کرد. 

طرح‌های اجرا شده در زمینه بهر‌ه‌وری انرژی بریتانیا در بخش بعدی گزارش مورد بررسی قرار گرفت. در این فصل ذکر گردید که طرح‌های اجرایی بهره‌وری انرژی در این کشور باتوجه به حوزه‌ای که مورد هدف قرار می‌دهند، به دو دسته تقسیم ‌می‌شوند:

  • طرح‌های اجرایی گروه توزیع‌کنندگان
  • طرح‌های اجرایی گروه مصرف کنندگان

در ادامه فصل، طرح‌های اجرایی در هر گروه بررسی گردید و در هر گروه یک طرح مورد بررسی و تحلیل دقیق‌تر قرار گرفت. 

باتوجه به طرح‌های معرفی شده در گزارش و همچنین طرح مطرح شده در جلسات ارائه حضوری، تعداد قابل توجهی از طرح‌ها قابلیت بومی سازی و سپس پیاده‌سازی را در کشور ایران دارند. به عنوان مثال:

  • طرح محاسبه هوشمند صورت حساب (Smart Metering) 
  • طرح استاندارد حداقل عملکرد انرژی (MEPS)
  • طرح تخفیف مالیاتی

اما باتوجه به وجود قوانین و مقررات ساختمان سازی و استانداردهای تعیین شده در این حوزه و همچنین وجود زیرساخت‌های اولیه نظارتی برای این امر، طرح برچسب انرژی ساختمان (EPC) می‌تواند بهترین گزینه جهت پیاده‌سازی در کشور باشد.

در صورت پیاده‌سازی این طرح و تعیین و تدقیق مکانیزم‌های نظارتی بر اجرای آن، وضعیت فعلی ساختمان‌های کشور در امر عملکرد و بهره‌وری انرژی شفاف می‌شود و آمارهای نگران کننده این موضوع منتشر می‌شود. پس از آن می‌توان انتظار داشت که با افزایش مطالبه‌گری نسبت به بهبود این امر، شاهد ارتقا سطح عملکرد و بهره‌وری انرژی در ساختمان‌های کشور باشیم.

برچسب انرژی ساختمان حلقه مفقوده بهره‌وری انرژی ساختمان‌های کشور

بخش ساختمان با مصرف حدود ۴۰ درصد از سهم انرژی کل کشور یکی از مهمترین بخش‌های مصرف‌کننده انرژی است و وضعیت این بخش مهم در کشور به هیچ عنوان وضعیت مطلوبی نیست.

فقدان منابع آماری درباره وضعیت مصرف انرژی در ساختمان‌های کشور

یکی از مهم‌ترین مشکلات این بخش را می‌توان ضعف آماری دانست. به طوری‌که هیچ آمار معتبری از وضعیت مصرف انرژی در ساختمان‌های کشور یافت نمی‌شود. به عنوان مثال، آمار دقیقی از متوسط میزان مصرف انرژی هر ساختمان و یا میزان متوسط انرژی موردنیاز برای گرمایش یک متر مربع از ساختمان مشخص نیست.

در صورتی‌که در کشورهای توسعه‌یافته این آمار کاملا مشخص و در دسترس هستند. بنابراین در شرایطی که شناخت مناسبی از وضعیت فعلی وجود ندارد، حل این مشکل به صورت مطلوب اتفاق نخواهد افتاد.

برچسب انرژی ساختمان راهکار کشورهای پیشرو در بهینه‌سازی مصرف انرژی

اما در این شرایط یکی از مشکلاتی که در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی وجود دارد و تقریباً همه کارشناسان روی آن اتفاق نظر دارند، بهره‌وری پایین ساختمان‌های اداری و مسکونی است. یکی از راهکارهای موجود برای بررسی وضعیت بهره‌وری ساختمان‌ها «برچسب انرژی ساختمان» است که در کشورهای پیشرو در بهینه‌سازی مصرف انرژی، اجرای این طرح برای ساختمان‌ها الزامی است. به عبارت دیگر، هر ساختمان یک برچسب انرژی (مانند برچسب انرژی لوازم خانگی) دارد که تمام اطلاعات مصرف انرژی ساختمان در آن لحاظ شده است.

شکل بالا تصویر یک برچسب انرژی ساختمان است. تصویر سمت راست اطلاعات مربوط به مصرف انرژی ساختمان و تصویر سمت چپ اطلاعات مربوط به انتشار آلاینده ساختمان را نشان داده است. در هر دو تصویر هم وضعیت فعلی ساختمان و هم وضعیت مطلوب ساختمان نشان داده شده است.

طی چند سال گذشته بحث‌های بسیاری پیرامون اجرا شدن این طرح در ایران نیز وجود داشت ولی تاکنون فقط برای ساختمان‌های اداری، آن هم به صورت محدود اجرا شده است.

با این که این طرح به صورت کامل در کشور اجرا نشده است ولی برخی کارشناسان معتقدند ساختمان‌های ایران به طور میانگین دارای برچسب رده G یا پایین‌تر خواهند بود؛ یعنی­ پایین­ترین سطح در برچسب انرژی. این وضعیت به هیچ عنوان وضعیت مطلوبی برای کشور نیست و باید هر چه زودتر برای بهبود آن اقداماتی صورت گیرد.

اولین و ابتدایی‌ترین اقدام، اجرای کامل طرح برچسب انرژی ساختمان برای تمام ساختمان‌ها است. پس از این مرحله و با به دست آمدن شناخت مطلوب از وضعیت، نوبت به اقدامات دیگر خواهد رسید. در غیر این‌صورت، راه‌حل‌های اجرایی به درستی عمل نکرده و فقط هزینه اجرایی بیهوده‌­ای به کشور تحمیل خواهد شد.