بایگانی برچسب برای: فرآورده های نفتی

نوشته‌ها

قرارداد پالایش؛ راهکار کوتاه مدت مقابله با تحریم نفت

به منظور مقابله با تحریم‌ها، به طور کلی باید به دنبال راهکارهایی بود که با اجرای آن‌ها بتوان کشور را در مقابل تحریم‌های اعمالی، بیمه کرده و در واقع آن‌ها را بی‌اثر کرد. اجرای این راهکارها فرآیندی زمان‌بر است و به مقدمات و زیرساخت‌هایی جهت تحقق آن‌ها نیاز است. البته با توجه به اهمیت مقاوم نمودن کشور در برابر تحریم‌ها، آغاز اجرای آنها از همین ایام حائز اهمیت است.

اما در مقابل برای عبور از شرایط دشوار تحریم‌ها در کوتاه مدت و همچنین جلوگیری از بوجود آمدن بحران در اقتصاد کشور، لازم است راهکارهایی تدوین شود تا با اجرای آنها در کوتاه مدت بتوان از تحریم عبور کرد. به جهت نقش تعیین کننده صادرات نفت خام در تامین نیازهای کشور، ارائه راهکار جهت عبور از محدودیت‌های فروش نفت، بسیار پراهمیت است. بنابراین در ادامه به ارائه یکی از راهکارهای کوتاه‌مدت مقابله با تحریم فروش نفت پرداخته می‌شود.

به طور کلی نفت خام و  بازار جهانی آن در مقایسه با سایر کالاها دارای ویژگی‌هایی است که امکان شناسایی و اعمال نفوذ در آن توسط ایالات متحده وجود دارد. بنابراین این قابلیت شناسایی و اعمال نفوذ موجب می‌گردد که تجارت نفت با ایران تجارتی بسیار پر ریسک و نفت ایران نیز کالایی تحریم پذیر باشد.

اولین ویژگی این بازار، محدود و مشخص بودن تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان این بازار است. به‌نحوی‌که خرید و فروش نفت خام در این بازار محدود به مشتریان خاص خواهد بود و امریکا با زیر نظر گرفتن این خریداران و تهدید آن‌ها مانع از خرید نفت ایران توسط آن‌ها می‌گردد.

دومین ویژگی قابل‌توجه بازار نفت، حجم بالای محموله‌های نفت خام است. به طوری‌که رصد نفتکش های بزرگ ایران در دریا از یک طرف و تراکنش های بانکی فروش نفت خام در ارقام بزرگ در سیستم بانکی از طرف دیگر، به راحتی به امریکا امکان شناسایی خریداران و بلوکه کردن مبادلات بانکی و کشتی‌رانی را می‌دهد. به طوری که ایالات متحده با تحریم سیستم بانکی و همچنین تحریم بیمه‌ای و کشتی‌رانی و قابلیت شناسایی در این بخش‌ها عملا ابزار تجارت نفت را برای ایران مختل کرده است و مانع از تجارت نفت ایران می‌گردد.

سومین ویژگی بازار نفت خام که مربوط به ویژگی ذاتی خود نفت خام است، قابل‌ تفکیک بودن نفت خام ایران از نفت خام سایر کشورها است. به‌طوری‌که با انجام یکسری آزمایش بر روی هر محموله نفت، می‌توان به محل تولید نفت و کشور صاحب آن پی برد. این ویژگی نفت خام موجب شده تا امریکا بتواند با آزمایش کردن محموله‌ها در گلوگاه‌ها و بنادر تجاری، نفت ایران را رهگیری کند.

ایالات متحده با ره گیری و شناسایی معاملات نفت خام ایران با اعمال تحریم و جریمه و بالا بردن ریسک معامله با ایران از یک طرف و بلوکه کردن تراکنش‌های بانکی از طرف دیگر مانع از تجارت خریدارن نفت با ایران می‌گردد. بنابراین باید تلاش کرد تا فروش نفت خام در بازار نفت را با محصولی دیگر جایگزین کرد، که با ویژگی‌های ذاتی بازار خود، امکان شناسایی را کاهش دهد و ابزار بلوکه کردن را از دست دشمن خارج کرده و آن را بی اثر کند.

یکی از محصولاتی که به دلیل ویژگی‌های ذاتی خود تحریم پذیری را بسیار کاهش می‌دهد فرآورده‌های نفتی است، که بر خلاف نفت خام بازیگران محدودی ندارد و در محموله‌های کوچک به فروش می‌رسد و همچنین محل تولید آن قابل شناسایی نیست.

راه معمول جایگزین کردن فروش نفت خام با فروش فرآورده احداث واحدهای پالایش در داخل کشور است تا پس ازتبدیل نفت خام به فرآورده با صادرات فرآورده تحریم پذیری کشور را کاهش داد. اما احداث واحدهای پالایشی در داخل کشور حداقل به چند سال زمان نیاز دارد و راهگشای مشکل تحریم کشور در کوتاه مدت نخواهد بود اما به روش دیگری نیز می‌توان در کوتاه مدت نفت خام کشور را به فرآورده تبدیل کرد …

شرح مبسوط این راهکار و دیگر راهکارهای عبور از شرایط تحریم نفت به مسئولین کشوری و لشگری ارسال شده است

راهکار مقابله با آلودگی محیط زیستی نیروگاه‌ها در فصل زمستان

مصرف بالای گاز طبیعی بخش خانگی در زمستان موجب قطع گاز نیروگاه‌ها و جایگزینی فرآورده‌های نفتی در این بخش می‌شود. این امر سبب ایجاد آلودگی زیست‌محیطی برای کشور خواهد شد. از سویی اجرای مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان سبب کاهش مصرف گاز در بخش خانگی و عدم قطع گاز نیروگاه‌ها در فصل زمستان خواهد شد.
 

هر سال با آغاز فصل زمستان و سرد شدن هوا مصرف گاز طبیعی در کشور افزایش چشمگیری پیدا می‌کند. علت اصلی این افزایش به‌منظور گرمایش در بخش خانگی صورت می‌گیرد. مصرف گاز بخش خانگی در برخی روزهای زمستان تا حدی بالا می‌رود که برای تامین نیاز این بخش، بخش‌های دیگر مصرف گاز مانند نیروگاه‌ها و برخی مصارف صنعتی دچار مشکل می‌‌شوند و گاز آنها قطع می‌شود. به‌عنوان مثال فقط در یکی از روزهای زمستان ۹۶ نزدیک به ۵۷۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی در بخش خانگی مصرف شد که این مقدار برابر است با ۸۰ درصد تولید گاز طبیعی در یک روز؛ بنابراین گازی برای سایر مصارف از جمله نیروگاه‌ها باقی نخواهد ماند.

یکی از راه‌های جبران کمبود گاز در نیروگاه‌ها جایگزینی فرآورده‌های نفتی با گاز است. این جایگزینی از دو جهت برای کشور مضر است. اولا اینکه فرآورده‌های نفتی ارزش صادراتی بیشتری نسبت به گاز طبیعی دارند، بنابراین سوزاندن این فرآورده در نیروگاه‌ها و صنایع، درحالی که صادرات آن ارزش افزوده بیشتری برای کشور به‌وجود خواهد آورد، موجب هدر رفت منابع و ضرر اقتصادی به کشور می‌شود. از طرف دیگر گاز طبیعی به‌عنوان پاک‌ترین سوخت فسیلی شناخته می‌شود و نسبت به فرآورده‌های نفتی آلودگی‌های زیست‌محیطی کمتری ایجاد خواهد کرد. بنابراین جایگزینی فرآورده با گاز طبیعی از لحاظ زیست‌محیطی خسارت‌های بعضا جبران‌ناپذیری به کشور وارد خواهد کرد.

یکی از مهم‌ترین مباحث این روزهای کشور پیرامون پیوستن ایران به معاهده پاریس است، اگر ایران بخواهد به این معاهده بپیوندد، مباحث زیست‌محیطی اهمیت دوچندانی پیدا خواهد کرد. علاوه بر این، آلودگی هوای کلان شهرها همچون تهران در زمستان نیز یکی از معضل‌های اصلی کشور است. با توجه به این موضوع نمی‌توان بدون توجه به مسائل زیست‌محیطی، فرآورده‌های نفتی را جایگزین گاز طبیعی در نیروگاه‌ها کرد. از طرفی با در نظر گرفتن اهمیت نیروگاه‌ها در تامین نیاز برق کشور نمی‌توان مصرف آنها را نیز کاهش داد بنابراین بهترین راه‌حل این چالش مدیریت مصرف گاز در بخش‌های مختلف در فصل زمستان است. همان‌طور که گفته شد، مهم‌ترین و اصلی‌ترین دلیل پیک مصرف گاز در فصل زمستان، مصرف بخش خانگی است.

 همان‌طور که در شکل مشخص است، سهم بخش خانگی و تجاری یا همان بخش ساختمان در سه ماه سرد سال (آذر، دی و بهمن) بیش از نیمی از مصرف گاز داخلی کشور را شامل می‌شود. بنابراین برنامه‌هایی که برای بهینه‌سازی مصرف انرژی در این بخش انجام می‌شود، می‌تواند تاثیر بیشتری نسبت به سایر بخش‌ها داشته باشد. همچنین در این بخش ظرفیت‌های بسیاری برای کاهش مصرف وجود دارد. به‌طوری که یکی از راهکارهای چالش قطعی گاز نیروگاه‌ها در زمستان، کاهش مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری است. به‌طور مثال کاهش ۱۰ درصد از مصرف بخش خانگی و تجاری در زمستان، یک سوم از مصرف گاز نیروگاه‌ها  را تامین خواهد کرد. باید توجه داشت که این کاهش ۱۰ درصدی مصرف برای بخش خانگی کاملا قابل اجرا و در دسترس است. با انجام اقدامات مربوط به بهینه‌سازی از جمله: عایق‌سازی ساختمان‌ها، افزایش بهره‌وری لوازم گاز‌بر ساختمان مانند بخاری و موتورخانه و همچنین بهبود رفتار مصرفی مصرف‌کنندگان با ابزار قیمتی، به راحتی می‌توان این هدف را برآورده کرد. در همین راستا قوانین مربوط به مبحث ۱۹ ساختمان توجه ویژه‌ای به کاهش مصرف انرژی در بخش خانگی کرده است. به‌طوری که به گفته کارشناسان با اجرای کامل این مبحث، مصرف انرژی ساختمان‌ها بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش خواهد یافت. بنابراین با توجه بیشتر مسوولان به اینقانون و پیگیری اجرای آن می‌توان مصرف بخش خانگی را کنترل کرده و تبعات قطعی گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها را در کشور کاهش داد.

سهم مصرف گاز در سه ماهه آذر و دی و بهمن سال ۱۳۹۶

تمامی حقوق سایت متعلق به اندیشکده سیاست گذاری امیرکبیر می باشد